Op woensdag 29 oktober vinden de Tweede Kamerverkiezingen plaats. De komende week zal gedomineerd worden door campagnepraatjes en tv-debatten. Terwijl de zwevende kiezer radeloos een keuze probeert te maken, doet ANS een poging om orde in de chaos te scheppen. In deze rubriek worden in aanloop naar de verkiezingen twee partijen en hun standpunten rondom studenten, onderwijs & universiteiten vergeleken. Deze keer: Volt en Groenlinks-PvdA
Groenlinks-PvdA en Volt staan elke verkiezing hoog in de populariteit onder studenten. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2023 werden de twee partijen respectievelijk de eerste en derde partij op de campus. Beide partijen profileren zich als onderwijspartijen en hebben zich hard verzet tegen de onderwijsbezuinigingen van het afgelopen kabinet. Waar leggen Volt en GL-PvdA de nadruk op als het om universiteiten gaat?
Volt: Studeren toegankelijk voor iedereen, ook buiten de landsgrenzen
Waar een aantal rechts-conservatieve partijen graag benadrukt dat ‘de Nederlandse identiteit’ behouden moet blijven, pleit Volt voor het ‘bevorderen van de Europese identiteit.’ De partij wil dan ook investeren in Europees talent en een plek bieden aan internationale studenten en onderzoekers die willen bijdragen aan innovatie. Tegelijkertijd benadrukt de partij dat de instroom van buitenlandse studenten moet worden gereguleerd met ‘lokaal maatwerk’ voor universiteiten die afhankelijk zijn van de toestroom van internationale studenten.
Het welzijn van zowel Nederlandse als internationale studenten wil Volt verbeteren door het afschaffen van het Bindend Studieadvies (BSA), een uniek Nederlands systeem dat veel stress voor studenten teweegbrengt. In veel andere Europese landen worden studenten bijvoorbeeld op basis van inzet geadviseerd, in plaats van op studiepunten. Volt erkent daarnaast de onzekere en stressvolle omstandigheden voor internationale studenten op gebieden als huisvesting en sociaal-economische omstandigheden en pleit voor de monitoring van hun welzijn.
Als het aan Volt ligt, worden studies die betrekking hebben op ‘vitale’ sectoren, zoals de zorg en het onderwijs aantrekkelijker gemaakt. Door het afschaffen van het collegegeld van deze studies hoopt de partij toekomstige tekorten in deze sectoren te voorkomen.
Ook zegt de partij het onderwijs voor iedereen toegankelijk te willen maken, zonder financiële drempels. Om dat te bereiken wordt in de plannen van Volt de basisbeurs verhoogd en komt er een verplichte stagevergoeding. Op het gebied van wonen wil Volt woningdelen voor studenten eenvoudiger maken. Ook wil de partij voor de student zowel tijdelijke als permanente nieuwe woningen realiseren
Groenlinks-PvdA: ‘onderwijs van ons allemaal’
Groenlinks-PvdA lijkt aan te sturen op een fundamentele koerswijziging in het onderwijs. De partij wil dat het gedaan is met de commercialisering van het onderwijs. Dit vertaalt zich in zaken als minder ruimte voor commerciële onderwijsadviesbureaus, maar ook een hervorming van de leermiddelenmarkt met langer geldende digitale licenties voor onderwijsmateriaal. De partij wil over de hele linie meer geld in scholing stoppen en de onderwijsbezuinigingen terugdraaien. Zodoende wordt ook bij GL-PvdA de basisbeurs verhoogd en een stagevergoeding verplicht. Om het woningtekort onder studenten het hoofd te bieden wil Groenlinks-PvdA meer woningen met gedeelde voorzieningen realiseren.
Naast meer financiële ruimte benadrukt de partij van Timmermans het belang van gelijkheid. De partij eist een ‘gelijkwaardige behandeling van alle studenten, of je nu mbo-, hbo- of een wo-opleiding volgt.’ Zaken als de introductieweek en lidmaatschap van studentenverenigingen wil de partij ook voor mbo-studenten toegankelijk maken.
Groenlinks-PvdA zegt ook meer grip te willen op internationalisering, al wordt dit in het programma niet echt concreet gemaakt. Er moet ‘beter worden gestuurd’ op de internationalisering van het onderwijsaanbod. Betere financiering moet er tevens voor zorgen dat universiteiten niet langer onderling hoeven te concurreren voor benodigde aantallen internationale studenten, om hun begroting rond te krijgen.
Tot slot wil de partij dat universiteiten en hogescholen democratischer worden ingericht. Medezeggenschapsraden moeten volgens GroenLinks-PvdA meer invloed krijgen op belangrijke besluiten. Ook moeten college- en faculteitsbesturen zich nadrukkelijker verantwoorden tegenover studenten en medewerkers.
Financiën
Volgens de doorrekening van het Centraal Planbureau (CPB) trekken beide partijen drie miljard euro extra uit voor onderwijs en onderzoek. Bij Volt leiden grote investeringen in onderwijs en defensie op de langere termijn tot een forse verhoging van de staatsschuld, een verschil van 20% van het totale BBP in 2060 vergeleken met GL-PvdA. Ook neemt het menselijk kapitaal bij beide partijen toe als gevolg van de investeringen in het onderwijs. De stijging komt echter vooral door investeringen in het basisonderwijs; effecten van studiefinanciering op hbo- en wo-niveau dragen volgens het CPB minder bij aan het menselijk kapitaal.
Omdat het niet alleen belangrijk is wat partijen in de toekomst willen, wordt er ook gekeken naar wat partijen in het verleden hebben gestemd.
GroenLinks en PvdA stemden in 2022 tegen een motie om de studieschuld niet mee te laten tellen bij het aanvragen van een hypotheek. Ook hebben beide partijen een motie gesteund die een stagevergoeding wettelijk wilde verankeren. De partijen stemden in juni tegen een motie die uitsprak dat defensie-investeringen pas konden worden gedaan als er niet tegelijkertijd bezuinigd werd op onderwijs.

