Home VerdiepingAchtergrond Het casino in je broekzak: winst of verlies?

The game is on! Met de opkomst van online casino’s is de gokcultuur drastisch veranderd. Ouderwetse fruitautomaten zijn ingeruild voor supersonische apps. Steeds meer jongeren en studenten maken hier gebruik van, maar welke impact heeft deze nieuwe, digitale gokwereld op hun leven?

Dat de doorbraak van digitaal gokken grote schokgolven onder studenten teweeg brengt, blijkt uit verhalen van de praatgroep van Algemene Gokkers Omgeving Gokkers (AGOG). Iedere maandagavond verzamelen zij zich op plastic stoeltjes in een ietwat krappe kelder, die door AGOG Nijmegen beschikbaar wordt gesteld. De praatgroep wordt zowel door, als voor gokverslaafden georganiseerd. Een van hen is Harold*, die tijdens zijn studententijd verslaafd raakte aan gokken. Hij liep enorme schulden op en zijn sociale leven kreeg rake klappen, doordat zijn gokverslaving niet alleen geld, maar ook veel tijd opslokte. Dat steeds meer jongeren naar online kansspelen grijpen, baart hem dan ook zorgen, en daar is hij niet de enige in: ook hulporganisaties zien het aantal meldingen van gokproblematiek bij jongeren toenemen. Aan de andere kant zijn er ook veel jongeren en studenten die online gokken als simpel en goed vermaak ervaren. Is het voor hen onschuldig entertainment, of een verslaving in de kiem? 

Legalisering en normalisatie 

Sinds oktober 2021 is online gokken in Nederland legaal. Vóór de wetswijziging werden deze kansspelen echter al veel aangeboden door illegale, buitenlandse sites, die zich niets van de Nederlandse wetgeving hoeven aan te trekken. Zo loop je als bezoeker van illegale, buitenlandse goksites het risico dat je winsten niet uitbetaald worden of zelfs aan een andere speler worden overgemaakt. Onder het mom van het ‘beschermen van de gokker’ werd online gokken daarom toegestaan. Daarnaast levert het de staatskas en gokbedrijven honderden miljoenen euro’s per jaar op. Vroeger moest de Nederlander naar een fysiek casino of de kroeg om zijn geld in automaten te gooien. Deze vorm van gokken trekt een andere doelgroep aan, vertelt expert Luuk van Gemerden van Iriszorg Arnhem: ‘We zien dat vooral oudere mensen naar het reguliere casino gaan om ook de roes van de omgeving op te zoeken.’ Online gokken kan daarentegen altijd en overal: ‘Of je nou zit te poepen, aan het ontbijten bent of op de bus wacht’, zegt Van Gemerden. Het reguliere casino verschuift zodoende van één vaste locatie naar jouw broekzak. Hij vervolgt: ‘Juist deze flexibiliteit maakt online gokken bijzonder aantrekkelijk voor jongeren.’  

‘Het reguliere casino verschuift zodoende van één vaste locatie naar jouw broekzak’

De legalisering gaat volgens Van Gemerden gepaard met een toenemende normalisering van online gokken: ‘We zien dat een steeds groter deel van de bevolking sporadisch gokken normaal is gaan vinden.’ Volgens hem komt dat voornamelijk door de reclames voor online gokken. Deze zijn overal aanwezig: van gepersonaliseerde reclames tot de shirts van amateursportclubs. Het toestaan van deze advertenties was een opmerkelijk besluit van de Nederlandse overheid omdat België en Engeland, waar online gokken al legaal was, ons nadrukkelijk hebben geadviseerd om openlijke reclame niet toe te staan. Op de vraag waarom dit dan heeft kunnen gebeuren, antwoordt Van Gemerden: ‘De tabaks- en alcoholindustrie worden al even niet meer betrokken bij besluitvorming, maar vertegenwoordigers van de gokbranche nog altijd wel. Bovendien zijn er ook veel mensen uit de gokbranche werkzaam binnen de overheid, en andersom.

Dopaminedraaikolk 

Naast de flexibiliteit onderscheidt online gokken zich ook op andere manieren van fysieke casino’s. Zo heeft het online casino een veel anoniemer karakter. Het is bijvoorbeeld mogelijk je urenlang op een goksite te bevinden zonder dat iemand het doorheeft. Een deelnemer van de AGOG praatgroep vertelt: ‘Ik zat elke dag naast mijn vrouw op de bank te gokken, ze had niets door.’ 

Een ander groot verschil is dat de algoritmes van goksites precies het gedrag van hun klanten kunnen zien. Daar maken de gokbedrijven maar al te graag gebruik van. ‘Wanneer iemand verloren heeft, compenseren bedrijven met beloningen en aanbiedingen, of ze komen met persoonlijke advertenties op momenten dat een klant normaal gesproken speelt’, aldus Van Gemerden. Dit zijn voornamelijk momenten waarop klanten geld binnenkrijgen, bijvoorbeeld salaris of studiefinanciering.

Daarnaast spelen online casino’s beter in op de dopaminebehoefte van hun klanten. ‘Dat komt doordat goksites constant gebruik maken van trillingen, flitsen en geluidseffecten, als een soort videogame’, vertelt Van Gemerden. Dankzij deze game-sfeer, het anonieme karakter en de persoonlijke advertenties, is online gokken risicovoller. Zo vertoont twintig procent van de online gokkers gokgedrag van gematigd of hoog risico, terwijl dat bij fysieke gokkers slechts vier procent is.

Jonge mensen zijn bovendien extra gevoelig voor de grote hoeveelheden prikkels van online casino’s, omdat hun brein anders reageert op dopamineprikkels dan dat van volwassenen. ‘Het gaat dan niet eens zozeer over de boost van het winnen van geld, maar meer over de roes waar je in komt wanneer je aan het gokken bent’, zegt Van Gemerden. Doordat gokspelletjes jongeren helemaal wegzuigen uit het hier en nu, kunnen zij met slechts een app op hun smartphone verveling, stress of trauma onderdrukken. ‘Als je problemen hebt kun je in therapie gaan, waarvan je weet dat je je de eerste paar bijeenkomsten alleen maar slechter gaat voelen, maar je kunt ook die app openen en binnen een paar minuten in een roes zitten die alles doet vergeten’, vertelt Van Gemerden. Harold, van de AGOG praatgroep, herkent dit ook in zijn eigen verleden: ‘Het gaat puur om de dopamine en de verdoving. Ik vond mijn studie niet meer leuk, sommige studenten gaan dan roken of drinken. Gokken werd mijn uitlaatklep.’

De aanhouder verliest 

Harold begon met kleine bedragen, maar het daarbij houden lukte al snel niet meer. ‘Op een gegeven moment had ik al mijn geld vergokt. Ik wist dat doorgaan met gokken me er niet uit ging helpen, maar je blijft hopen op die klapper en dus ging ik door’, vertelt hij. Het gokgedrag van Harold zorgde ervoor dat hij schulden opbouwde bij DUO, bleef liegen over zijn gokgedrag tegen anderen en geen geld meer overhield voor boodschappen en de huur. ‘Daarbovenop kwam ook nog de stress dat ik mijn studie moest halen. Zo niet, dan zou ik mijn basisbeurs moeten terugbetalen en zouden mijn ouders zwaar teleurgesteld zijn’, vertelt hij. 

‘Op een gegeven moment had ik al mijn geld vergokt. Ik wist dat doorgaan met gokken me er niet uit ging helpen, maar je blijft hopen op die klapper en dus ging ik door’

Deze gevolgen van gokken zijn voorbeelden van gokschade. Er is sprake van gokschade op het moment dat gokgedrag leidt tot beperking op andere gebieden. Dit kan zowel op financieel als op sociaal gebied zijn, zegt Van Gemerden. ‘Al is het maar honderd euro in de maand, dat kan er op lange termijn wel voor zorgen dat je niet mee kan op studiereis of dat treinkaartje naar je ouders niet kan betalen.’ Ook het moeten liegen tegen vrienden of het verliezen van relaties is volgens hem een vorm van gokschade. 

Niet elke gokker die meer verliest dan wenselijk heeft direct een verslaving. Een avond flink drinken eindigt vaak ook met schade aan je bankrekening en een nare kater, maar wijst nog niet direct op alcoholisme. Slechts twee tot drie procent van de gokkers loopt wel een verslaving op. ‘We weten dat een verslaafd brein zichzelf de hele tijd aan het manipuleren is om ervoor te zorgen dat jouw gevoel wordt bevredigd en je verstand wordt weggedrukt’, aldus Van Gemerden. Verslaving is een psychische stoornis die door een deskundige moet worden gediagnosticeerd en met behandeling verholpen kan worden. Terugval is onderdeel van dit herstel. Van Gemerden vertelt daarover: ‘Het ingewikkelde van een gokverslaving is dat het bij een terugval zomaar kan gebeuren dat je de komende vijf jaar in de schuldsanering zit omdat je tienduizend euro vergokt hebt.’ De gevolgen van gokschade, bij een verslaving of niet, zijn soms zodanig groot dat mensen het leven niet meer zien zitten. Zo denkt één op de drie mensen met een gokverslaving na over suïcide en doet uiteindelijk zestien procent van hen een poging. 

Gok met mate(n) 

De groep die te maken krijgt met gokverslaving of gokschade, vormt een ruime minderheid van de actieve gokkers. De meesten gokken recreatief, zo ook Tom**, een student sociologie aan de Radboud Universiteit, die graag af en toe ter vermaak met vrienden een online wedje gooit op voetbalwedstrijden. Tijdens zijn tentamens merkte Tom dat hij de behoefte voelde zijn studiestress wat te verlichten door online te gokken: ‘Dan zat ik te leren met een vriend van me en tussendoor zetten we dan af en toe wat in.’ Toch weet Tom dat hij de gokindustrie niet snel te slim af zal zijn. ‘Omdat iedereen uiteindelijk verliest, kun je er maar beter niet te veel in vastraken’, zegt hij. 

‘Omdat iedereen uiteindelijk verliest, kun je er maar beter niet te veel in vastraken’

Recreatieve gokkers hebben hun gokgedrag onder controle en zijn slechts voor de lol op gokapps actief. Deze spelers kunnen vijf euro per week inzetten op TOTO om voetbalwedstrijden wat leuker te maken of om een ‘gratis’ biertje te verdienen. ‘Dat is prima, als je het daarbij kunt houden’, onderschrijft Van Gemerden. Verantwoord gokken kan bijvoorbeeld door limieten in tijd en bedragen in te stellen op een app of website. Hij raadt daarnaast aan om, als je toch wilt gokken, het met mate te doen en zowel je winsten als je verliezen te accepteren. Zodra je merkt dat het niet meer lukt om te stoppen, terwijl je dit eigenlijk wel wilt, is het raadzaam aan te kloppen bij de huisarts of de afdeling preventie van Iriszorg.

Rode vlaggen Studenten die gokken en hier financiële of mentale schade aan ondervinden, schreeuwen dit niet van de daken. Toch zijn er wel een paar belangrijke kenmerken om een gokverslaving te herkennen. Bijvoorbeeld als een medestudent kleine bedragen bij je wilt lenen, of als een vriend aangeeft niet mee te kunnen op de jaarlijkse roadtrip naar Zuid-Frankrijk, terwijl hij net een forse som geld heeft ingezet op Ajax-NEC. Zowel Van Gemerden als AGOG moedigen het aan om op zo’n moment de dialoog aan te gaan. Dit zal vaak een ongemakkelijk gesprek zijn, maar Van Gemerden benadrukt dat je daar niet voor hoeft terug te deinzen: ‘Het belangrijkste is dat je een veilige haven blijft, waar iemand die worstelt altijd naar kan terugkeren. Bovendien is het uiteindelijk aan iemand zelf om te bepalen of hij geholpen wilt worden. Probeer in het gesprek het taboe te doorbreken, zodat iemand er later of op eigen voorwaarden over kan praten.’ 

*Echte naam is bekend bij de redactie **Echte naam is bekend bij de redactie 

Ondervind je zelf problemen met gokken? Of mensen in je omgeving? Meer informatie kun je vinden op openovergokken.nl, ook kun je contact opnemen met de preventieafdeling van Iriszorg. 

In dit artikel wordt het onderwerp van suïcide besproken. Denk je aan zelfdoding of zijn er mensen in je omgeving waar je je zorgen om maakt? Praten erover kan anoniem op www.113.nl, of door te bellen naar 113.

Dit artikel verscheen eerder in ANS-krant 4.

Laat een reactie achter

Gerelateerde artikelen